۱- فیلتر آب گیر
فیلتر آب گیر دارای یک پیاله یا کاسه شیشه ای در قسمت پایین خود است. از آنجایی که ذرات و مولکول های آب درشت تر و سنگین تر از مولکول های سوخت می باشند، لذا هنگام ورود به فیلتر از منافذ ریز آن عبور نکرده و وارد قسمت پایین فیلتر می شوند . آب های وارد شده به این قسمت به دلیل سنگین تر بودن از سوخت در قسمت پایین پیاله نشست می کنند. هنگام سرویس های روزانه و هنگام کار موتور، آب در داخل پیاله شیشه ای به صورت گلوله های قهوه ای رنگ به راحتی قابل رویت بوده و با باز کردن پیچ تخلیه دیزل ژنراتور می توان آنها را خارج نمود.
۲- فیلتر جمع آوری رسوبات
طرز کار و عملکرد این فیلتر نیز همانند فیلتر آب گیر است. فیلتر دارای یک کاسه رسوب عمیق می باشد. رسوبات و آب های موجود در سوخت، پس از گرفته شدن توسط فیلتر ها به علت سنگین بودن وارد قسمت پایین پیاله می شوند. رسوبات و آب های جمع آوری شده را می توان با بازکردن پیچ تخلیه خالی نمود.
۳- فیلتر با سنسورهشدار آب
در برخی فیلترها که فاقد پیاله شیشه ای هستند و یا بازدید پیاله آب گیر فیلتر به آسانی ممکن نیست، از یک سنسور الکتریکی هشدار دهنده وجود آب در پیاله فیلتر و سیستم سوخت رسانی استفاده می شود. سنسور یا حسگر وجود آب ، از طریق جریان الکتریکی باتری کار می کند ودر پایین پیاله جمع آوری آب فیلتر نصب می شود. در صورت وجود آب در پیاله فیلتر ، المنت سنسور تحریک شده از طریق جریان الکتریک
لامپ یا بوق هشدار دهنده وجود آب را روشن کرده و راننده یا اپراتور را از وجود آب در پیاله فیلتر آگاه می کند. در این صورت باید آب موجود در پیاله را تخلیه نمود.
۴- فیلتر های مجهز به هشدار دهنده گرفتگی
در این فیلتر ها یک کلید الکتریکی در قسمت بالای فیلتر و ورود سوخت قرار دارد. این کلید هنگام معمول بودن فشار سوخت ورودی در این قسمت از فیلتر، تحت فشار فنر خود بسته بوده و جریان الکتریکی هشدار قطع می باشد. حال اگر منافذ فیلتر گرفته شوند، جریان عبور سوخت از آنها به سختی صورت می گیرد این عمل باعث افزایش فشار(از جانب پمپ اولیه )در قسمت خروجی سوخت می شود . در اثر افزایش فشار بیش از حد معمول، سوپاپ به فشار فنر کلید الکتریکی غلبه کرده و جریان الکتریکی را برقرار می سازد. این برقراری جریان الکتریکی لامپ هشدار گرفتگی فیلتر را در پشت داشبورد راننده روشن می سازد که در این هنگام باید نسبت به تعویض فیلتر ها اقدام کرد.
۵- فیلتر های مجهز به گرمکن سوخت
در برخی موتورها پیشرفته و جدید از یک گرمکن سوخت ورودی به فیلتر استفاده شده است. این گرمکن ها توسط برق باتری (۱۲ یا ۲۴ ولت ، ۱۰۰ الی ۱۵۰ وات )کار می کنند. وظیفه گرمکن ها، گرم کردن سوخت ورودی به فیلتر هنگام پایین بودن درجه حرارت آن است. طرز کار این گرمکن ها بدین ترتیب است که وقتی درجه حرارت سوخت بیش از حد استاندارد عبور از فیلتر ومدارسوخت رسانی پایین باشد(در هوای سرد و زیر صفر و هنگامی که سوخت درآستانه یخ زدن و یا یخ زده است)، سنسور گرمکن جریان الکتریکی را به المنت گرمکن برقرار می کند. المنت گرمکن در این هنگام داغ شده(در حدمعقول) و با عبور سوخت از اطراف آن باعث بالا بردن درجه حرارت و روان شدن آن می گردد. بدین ترتیب از تشکیل کریستال های یخی و یا یخ زدن کامل سوخت جلوگیری شده و سوخت به راحتی از فیلتر و لوله های سوخت رسانی عبور می کند مقدار گرم شدن وطول کار گرمکن، بستگی به درجه حرارت سوخت و تشخیص آن از سوی سنسور دارد. با رسیدن درجه حرارت سوخت به حالت عادی، سنسور تحریک شده و دستور قطع و پایان کار المنت را می دهد. این گرمکن ها ممکن است در قسمت بالای فیلتر یا کنار قرار گیرند.
۶- فیلتر دارای صفحه پیش صافی
در برخی فیلترها ، در قسمت ورود سوخت به فیلتر اصلی و در قسمت بالای آن، یک صفحه فیلتر کننده با قطر منافذ حدود ۱۵۰ میکرون تعبیه شده است. این پیش فیلتر ذرات و ناخالصی های بزرگ سوخت را قبل از ورود آن به فیلتر اصلی جدا می کند. این فیلتر را هنگام سرویس ها ودر صورت گرفتگی می توان به راحتی از روی فیلتر باز کرده (محفظه آن به صورت پیچی روی فیلتر بسته می شود) و تمیز یا تعویض نمود.
۷- فیلتر مجهز به پمپ کمکی دستی
در برخی موتورهای جدید دیزل ژنراتور ، از فیلتر های سوخت مجهز به پمپ مقدماتی دستی در روی آنها استفاده شده است. از این فیلتر برای هوا گیری سریع و راه انداختن جریان سوخت در فیلتر و سیستم سوخت رسانی هنگام سرویس و تعویض فیلتراستفاده می شود. یا به کار انداختن این پمپ، جریان سوخت از طرف مکشی یا ورودی فیلتر کشیده شده و به داخل فیلتر و مدارسوخت رسانی پمپ می شود که باعث خالی کردن هوا یا هوا گیری سریع فیلتر سایر قسمت ها می گردد.
۸- فیلترهای دارای پمپ کمکی
این پمپ به عنوان یک پمپ مکمل و کمکی پمپ اولیه بروی فیلتر قرار می گیرد. پمپ هنگام پایین بودن فشار مدار سوخت رسانی (قبل از پمپ انژکتورو مابین پمپ اولیه و پمپ انژکتور)، به صورت الکتریکی به کار افتاده و مقدار افت جریان و فشار سوخت راجبران می کند. یکی از حالت های کم بودن فشار سوخت، هنگام استارت و ابتدای روشن شدن موتور است. در این هنگام پمپ به کار افتاده و تا رسیدن فشار مدار به حد عادی کمبود فشار را تامین می کند. این عمل پمپ کمکی به سریع روشن شدن موتور و کاهش آلاینده های خروجی کمک می کند.
آب و مواد خارجی و آلودگی ها ممکن است در طول مراحل حمل و نقل، انبارداری و نیز هنگام استفاده (داخل باک موتور) وارد سوخت شده و آن را آلوده سازند.
همچنین خود سوخت نیز دارای ناخالصی ها و مواد بسیار ریز میکروسکپی است.
اندازه این مواد ممکن است به حدی ریز و کوچک باشد که با چشم دیده نشوند. از آنجائیکه تلرانس بین قطعات سیستم سوخت رسانی بسیار کم و حدود ۰۰۱/۰ تا ۰۰۲/۰ میلی متر است (تلرانس بین پلانجر و بارل یا سوزن انژکتور با سوخت پاش )، لذا ورود هر گونه ناخالصی و آلودگی های ریز و درشت باعث صدمه رساندن و فرسایش سریع این قسمت ها می شود .همچنین ورود آب نیز به این قسمت ها موجب زنگ زدگی و فرسایش قطعات ظریف سیستم سوخت رسانی دیزل ژنراتور خواهد شد.
وجود آب و ناخالصی ها در سوخت باعث نا منظم کار کردن موتور، نشر دود از اگزوز و کاهش توان موتور نیز می شوند. به همین دلیل در سیستم های سوخت رسانی از فیلتر ها یا تصفیه کننده ها برای جدا کردن آلودگی ها از سوخت استفاده می شود.اکثر فیلتر های تصفیه کننده سوخت دیزل از نوع کاغذی هستند. قسمت تصفیه کننده این فیلتر ها از یک نوع کاغذ مخصوص ساخته شده است و برای افزایش سطح موثر فیلتر اسیون، آن را به صورت چین دار ساخته و در داخل محفظه فلزی قرار داده اند. اندازه قطر منافذ کاغذ از ۲ تا ۱۵۰ میکرون بسته به نوع کاربری فیلتر متفاوت است. البته فیلتر ها در انواع دیگری مانند پنبه ای نمدی، و یا پارچه ای نیز وجود دارند که امروز ساخت و استفاده از آنها بسیار کم می باشد.
طرز کار فیلتر های کاغذی
در این فیلتر ها ، سوخت پس از ورود به داخل و بالای محفظه فیلتر ، وارد آن شده و از سوراخ و منافذ ریز روی کاغذ عبور می کند. ناخالصی های سوخت چون بزرگتر از سوراخ های کاغذ هستند روی آن گیر کرده و سوخت که دارای مولکول های ریزتری است از داخل منافذ عبور می کنند. سوخت های عبوری وارد قسمت پایین فیلتر شده و از طریق استوانه مرکزی فیلتر به سمت بالای آن و دریچه خروجی حرکت می کنند
فیلتر های کاغذی در دو نوع یکپارچه یا یکبار مصرف و با المنت قابل تعویض ساخته می شوند. در فیلتر های با المنت قابل تعویض، جسم یا همان المنت فیلتر قابل جدا شدن بوده و در هنگام سرویس ها فقط المنت تعویض یا تمیز می شود.
برخی فیلتر های کاغذی در روی یک محفظه شیشه ای قرارداده شده اند. بدنه این فیلتر شفاف بوده و سوخت داخل آن نمایان است و به راحتی می توان تمیزی و یا گرفتگی آن را مشاهده نمود.
همچنین این فیلتر ها از سطح فیلتر اسیون بالایی برخوردار می باشند. فیلتر برخی موتورهای جاندیر از این نوع است (فیلتر های ساخت استاندین)
طراحی و آرایش قرار گیری فیلتر ها در مدار سوخت رسانی
فیلتر ها بسته به نوع و قدرت موتور و میزان سوخت درخواستی آن، مورداستفاده قرار می گیرند، به همین دلیل در موتورهای مختلف از فیلتر های با اندازه های مختلف استفاده می شود. اندازه یا سایز فیلتر ها براساس سطح فیلتر اسیون آنها می باشد مثلاً در موتورهای با تعداد سیلندرهای کم و قدرت پایین از یک فیلتر با اندازه کوچک استفاده می شود زیرا مقدار سوخت مصرفی و یا درخواستی موتور کم بوده و این فیلتر توانایی تصفیه این مقدار سوخت را دارد.در موتورهای بزرگتر ممکن است از یک فیلتر بزرگ و یا دو فیلتر (دو قلو ) استفاده شود.
در فیلتر های دوقلو سوخت از دو طریق واردفیلتر ها شده و تصفیه می شود:
۱- به طریقه موازی: در این روش سوخت وارد شده به دو مسیر مستقیم تقسیم شده که هر کدام به یکی از فیلتر ها وارد شده و از آن خارج می شوند. سوخت تصفیه شده هر دو فیلتر در کانال خروجی به هم متصل می شوند.
۲- به طریقه سری: در این روش همه سوخت مورد نیاز موتور، ابتدا وارد فیلتر اول شده و پس از عبور و تصفیه از این فیلتر وارد فیلتر دومی می شوند. سوخت پس از عبور و تصفیه از فیلتر دومی وارد مدار تغذیه پمپ انژکتور می شوند.
در فیلتر های دو مرحله ای سری ممکن است هر دو فیلتر از یک جنس و اندازه و دارای قطر منافذ یکسان باشند، اما در برخی طرح ها فیلتر اولیه دارای اندازه بزرگتر و قطر منافذ بزرگ است (حدود ۳۰ تا ۱۵۰میکرون). این فیلتر برای گرفتن و عاری کردن سوخت از ذرات بزرگ دیزل ژنراتور است. فیلتر دومی یا ثانویه دارای اندازه کوچکتر و قطر منافذ ریزتر (حدود ۲ تا ۵ میکرون)می باشد. این فیلتر ذرات و ناخالصی های بسیار ریزی که از فیلتر اولیه عبور کرده اند را گرفته و عمل تصفیه نهایی سوخت را انجام می دهد. در برخی از طرح های سوخت رسانی ، فیلتر اولیه سوخت قبل از پمپ اولیه و در مسیر مکشی آن قرار دارد و فیلتر ثانویه بعد از پمپ اولیه قرار می گیرد.
هوایی که توسط موتور تنفس می شود حاوی گرد و خاک و ذرات معلق دیگری است که به تدریج با واردشدن به داخل موتور ، موجب آسیب دیدگی جدی آن خواهد شد (گیر کردن سوپاپ ها ، خاک گرفتگی اطراف سوپاپ ها ،خط و خراش دیواره سیلندر و پیستون ها و……) در موتورهای کشاورزی صنعتی و راهسازی که در شرایط گرد و غبار و نامناسبی کار می کنند،
تصفیه هوای ورودی به موتور دیزل ژنراتور اهمیت بیشتری پیدا می کند و با ورود کمترین مقدار آلودگی به داخل سیلندر ها به مرور سبب آسیب جدی به آنها خواهد شد. به طور مثال یک موتور چهار سیلندر در ۱۰ ساعت کاری حدود ۳۲۸۰ کیلوگرم هوا مصرف می کند که وجود فیلتر ها و تصفیه کننده های هوا را تصدیق می کند.
پیش صافی
اکثراً موتورهای تراکتور و ماشین های کشاورزی و صنعتی دارای یک پیش صافی در ابتدای ورودی هوای موتور هستند.
پیش صافی دارای کاسه ای پلاستیکی شفاف است که توسط درب آن محصور می گردد. قسمت ورود هوا به پیش صافی از پره های مورب ساخته شده است و لوله مکش هوای موتور در وسط ان قرار می گیرد. با مکش هوا از لوله اصلی ، هوا توسط پره های مورب در داخل کاسه حالت گرد بادی پیدا می کند. حالت گرد بادی موجب برخورد گردو خاک و ذرات درشت به بدنه کاسه می شود و آنها در داخل کاسه سقوط کرده و باقی می مانند و هوای نسبتاً تمیز وارد صافی می گردد. در برخی از موتورهای تراکتور و کمباین ، در ورودی پیش صافی یک توری نیز وجود دارد که ذرات درشت (مانند کاه و کلش و…..) را می گیرد. کاسه پیش ساخته صافی را هنگام وجود و پر بودن گرد و خاک بایستی تخلیه نمود، ولی در برخی از موتورها این پیش صافی دارای خاصیت خود تمیز کن است (مسی فرگوسن ۳۹۹ ). گاز های خروجی اگزوز باعث ایجاد یک خلاء نسبی در داخل لوله رابط بین پیش صافی و اگزوز می شود که موجب کشیدن و راندن گرد و خاک و مواد خارجی به بیرون از اگزوز میشود.
صافی روغنی
از این فیلتر ها (یا صافی ها ) در برخی از موتورهای دیزل استفاده شده است. طریقه کار این فیلتر ها براساس گرفتن و غرق کردن گردو خاک داخل روغن در دیزل ژنراتور است.
فیلتر دارای یک صافی اولیه و ثانویه است و در قسمت پایین آن کاسه یا ظرف روغن وجود دارد. با مکش موتور، هوا از لوله مرکزی وارد انتهای فیلتر شده و به کاسه روغن برخورد می کند. برخورد هوا به کاسه روغن مقداری زیادی از گرد و خاک و کثافات آنرا می گیرد، چرا که این ذرات معمولاً سنگین تر بوده و در داخل روغن گیر می کنند. گرد و خاک و ناخالصی های دیگر توسط فیلتر اول و دوم گرفته می شوند و هوای پاک و تصفیه شده وارد موتور می شود.
صافی خشک
عضو اصلی این نوع صافی ها یک فیلتر کاغذی باسوراخ های بسیار رریز است که وظیفه تصفیه هوا رادارد. جنس کاغذ فیلتر از یک نوع کاغذ مخصوص بوده که برای افزایش سطح فیلتراسیون ، آنرا به صورت چین دار می سازند.
صافی های خشک در موتورهای مختلف در انواع و سایز های گوناگون به کار برده می شوند ، مثلا صافی یک موتور کوچک تک و دو سیلندر دارای سطح کم و اندازه کوچک است
چگونگی کار صافی های خشک چنین است: با مکش موتور ، هوا از لوله ورودی با سرعت بالایی وارد صافی می گردد. هوا پس از ورود به پره های مورب در ابتدای فیلتر برخورد کرده و حالت گردبادی پیدا می کند. هوا با حالت گرد بادی و سرعت بالا به دور عضو یا المنت اصلی فیلتر چرخیده و از طریق مکش موتور به سطح داخلی فیلتر کشیده می شود. گردش هوا به دور فیلتر موجب جدا شدن مقداری از گرد و خاک بر وی آن شده که در انتهای فیلتر(کاسه گرد گیر)جمع می شوند.ذرات باقیمانده گردو خاک توسط منافذ ریز فیلتر گرفته می شوند و هوا با ورود به سطح داخلی فیلتر، از فیلتر ایمنی نیز گذشته و از طریق لوله خروجی وارد موتور می شود.
در برخی موتورهای بزرگ و سنگین، معمولاً از دو المنت یا صافی استفاده می شود.المنت دومی کوچکتر بوده و به عنوان عضو ایمنی و تکمیلی استفاده می شود، یعنی ذراتی که از صافی اصلی عبور کنند توسط این صافی گرفته می شوند. این صافی ها عمل تصفیه هوا را بهتر و مطمئن تر (بیشتر از ۹۹%)انجام می دهند.
قسمت گرد گیر صافی دارای یک لاستیک پلاستیکی شکاف دار (گلابی لاستیکی ) است که با فشردن آن و باز شدن شکاف ، گردو خاک داخل گرد گیر به بیرون ریخته می شود. در موتور تراکتورها ، کمباین ها و ماشین های راهسازی جدید قسمت گرد گیر توسط یک مجرا به خروجی اگزوز متصل شده است.گازهای خروجی اگزوز موجب کشش و تخلیه گرد و خاک داخل گردگیر می شوند و حالت خود تمیز کنی را به وجود می آورد.
در موتورهایی با طرح صافی خشک از یک هشدار دهنده گرفتگی صافی استفاده می شود که گرفتگی و زمان سرویس صافی ها را نشان می دهد، کلید یا حسگر الکتریکی هشداردهنده ، در خروجی فیلتر یا ورودی خوای موتور نصب شده است. با گرفتگی فیلتر ، در لوله ورودی موتور یک مقاومت جریان هوا یا خلاء ایجاد می شود که باعث تحریک کلید و روشن کردن چراغ مربوط در داشبورد راننده خواهد شد.
در برخی از طرح ها یک آمپر یا نشانگر وجود دارد که در حقیقت یک خلاء سنج می باشد.
در برخی دیگر از موتور ها (معمولاً موتورهای ثابت) از یک نوع دیگر نشانگر گرفتگی استفاده می شود. این نشانگر نسبت به میزان خلاء یا فشار هوای ورودی موتور تحریک می شود. با افزایش میزان خلا، غبار نما یا نشانگر تحریک شده و نوار قرمز رنگ آن ظاهرمی شود که زمان سرویس صافی را هشدار می دهد.
اگزوز
وظیفه اگزوز هدایت گازهای خروجی از سیلندرها به بیرون و کاهش صدای این گازها است. اگزوز ها از یک صدا خفه کن و لوله خروجی تشکیل شده اند.
صدا خفه کن یا انباره اگزوز
صدا خفه کن یک محفظه استوانه ای گرد یا بیضی می باشد که در داخل خود دارای صفحات و لوله های سوراخ دار است. لوله های داخل صدا خفه کن به دو صورت جریان معکوس و مستقیم یا یکسره وجود دارند.لوله های سوراخ دار داخل صدا خفه کن به تعداد زیادی موجود دارند تا سطح بیشتری را برای صدا گیری ایجاد کنند. در برخی صدا خفه کن ها داخل انبار اگزوز از مواد نسوز نیز پر می گردد.
تنوع تولید انرژی الکتریکی در سطوح مختلف از آنجا قابل توجه است که تقریبا تمامی این حالات در ایران قابل اجراست
لذا توجه به منابع طبیعی موجود در کشور و بررسی بهترین حالات تولید برق روند رو به رشد تولید و بازدهی نیرو گاه ها را بالا خواهد برد یکی از این روش ها نیروگاه های گازی و دیزل ژنراتور می باشد …
نیروگاه گازی به نیروگاهی می گویند که برمبنای سیکل گاز( سیکل برایتون) کارمی کند ؛وازسیکل های حرارتی می باشد، یعنی سیال عامل کاریک گاز است.
( عامل انتقال وتبدیل انرژی گازی است ، مثلا هوا ) در نیروگاه های بخار عامل انتقال : بخار مایع می باشد. نیروگاه گازی دارای توربین گازی است ،یعنی باسیکل رایتون کارمی کند.ساختمان آن درمجموع ساده است :
1- کمپرسور: وظیفه فشردن کردن هوا .
2- اتاق احتراق : وظیفه سوزاندن سوخت درمحفظه .
3- توربین : وظیفه گرداندن ژنراتور و دیزل ژنراتور.
هوای فشرده کمپرسور وارد اتاق احتراق که دارای سوخت گازوئیل است می شود .
چون هوای فشرده شده گرم است و در اتاق احتراق سوخت آتش گرفته و هوا فشرده و داغ می شود . هوای داغ فشرده کار همان بخار داغ فشرده توربین های بخار را انجام می دهد.
کمپرسور به کار رفته در نیروگاه های گازی شبیه توربین است ، دارای رتوری است که بر روی این رتور پره متحرک است ، هوا به حرکت درآمده و به پره های ساکنی برخورد کرده ، در نتیجه جهت حرکت هوا عوض شده و این هوا باز به پره های متحرک برخورد کرده و این سیکل ادامه دارد و در هرعمل هوا فشرده تر می شود.
موارد مرتبط دیزل ژنراتور
اصول عملکرد توربین های گازی
ورودی هوا
کمپرسور
کمپرسور سانتریفوژ
کمپرسور جریان محوری
محفظه ی احتراق
توربین
ساختمان توربین
اگزوز
سیستم راه اندازی اولیه
سیستم سوخت
گازوئیل
نفت کوره
واحد تمیز ساز و پیش گرم کننده
پمپ جریان دهنده
پمپ تزریق
شیر کنترل جریان سوخت
انژکتور سوخت
سیستم تولید جرقه
سیستم سوخت گاز
سیستم کوپلینگ
موتور دیزل معمولا به عنوان موتور مکانیکی در کنار ژنراتور برق به عنوان دیزل ژنراتور استفاده می شود.
استفاده گسترده آنها در لوکوموتیوها ، تجهیزات ساختمانی ، خودرو ، و تعداد بیشماری از کاربردهای صنعتی است .
قلمرو آنان تقریبا در تمام صنایع گسترش یافته است و می توان به صورت روزانه مشاهده نمود از جمله کاربرد در دیزل ژنراتور ، موتور دیزل صنعتی ، کشاورزی ، ساختمانی ، دریایی ، استخراج معادن ، بیمارستان ها ، جنگلداری ، ارتباطات راه دور ، معادن ، و... مهمترین کاربرد موتور دیزل در زمینه تولید برق اضطراری ، از دیزل ژنراتور است.
دیزل ژنراتور ها ، از مجموعه مولد های برق می باشد که در تعداد بیشماری از موسسات صنعتی و تجاری مورد استفاده قرار می گیرد.
از دیزل ژنراتور برای مصارف کوچک ، مانند استفاده در خانه ها ، و همچنین برای مصارف بزرگتر مانند استفاده در کارخانجات صنعتی ، بیمارستان ها ، و ساختمان های تجاری اشاره نمود.
آنها هم می تواند منابع قدرت نخست و یا منابع قدرت آماده به کار( standby/back-up power ) می باشد.
دیزل ژنراتور در مشخصات و اندازه های مختلف قابل دسترس هستند. دیزل ژنراتور در رنج 5 - 30KW هستند به طور معمول در خانه های و زمینه های کوچک استفاده می شود.
کاربردهای صنعتی، طیف وسیع تری از رتبه های قدرت 30 کیلووات تا 6 مگاوات در سراسر جهان استفاده می شود.
دیزل ژنراتور برق تک فاز برای استفاده در منزل، کافی است. دیزل ژنراتور برق سه فاز در درجه اول برای مصارف صنعتی استفاده می شود.