حسابداری عبارتست از مجموعه ای از اجزای بههمپیوسته در داخل یک سازمان یا موسسه که به جمع آوری، تجزیه و تحلیل، ثبت، طبقه بندی، تلخیص رویدادهای مالی مینماید و اطلاعات را در قالب گزارشاتی در اختیار استفاده کنندهگان درون سازمانی و برون سازمانی و آموزش دوره حسابداری ویژه بازارکار قرار میدهد.
مراحل
به طوری که از تعریف فن حسابداری بر می آید این فن دارای ٤ مرحله میباشد:
ثبت فعالیتهای مالی
طبقه بندی اقلام ثبت شده
تلخیص اقلام
تفسیر نتایج حاصله از بررسی اقلام خلاصه شده
حسابداری در ایران
برای این بخش از این مقاله منابع لازم نیامدهاست. لازم است بر طبق اصول اثباتپذیری و شیوهنامهٔ ارجاع به منابع منبعی برای آن ذکر شود. مطالب بیمنبع احتمالاً در آینده حذف خواهند شد.
حسابداری در ایران در حوزهٔ نظری تحت تأثیر جریانات پازیتیویسم رشد کمّی زیادی کرده است و پایه گذاری تحصیلات تکمیلی با این نگاه به حسابداری صورت گرفته و توسعه یافته است.
با این وصف تعریفی از حسابداری در ایران غالب است که مضمون و محتوای آن صرف نظر از چینش یا تفاوت ظاهری الفاظ آن برای همه دانش آموختگان حسابداری ایران و دوره حسابداری ویژه بازارکار شناخته شده است.
بر اساس این تعریف:
حسابداری عبارت است از فرآیند شناسایی، جمع آوری، ثبت، طبقه بندی، تلخیص، گزارشگری، و تحلیل رویدادهای مالی یک شخصیت اقتصادی در یک دوره مالی معین بر اساس واحد پول ملی.
این تعریف ترجمهٔ کاملی است از تعاریف مختلفی که از حسابداری در عصر پازیتیویسم یعنی دهههای ۴۰ الی ۶۰ سده پیشین در دنیا رواج داشته است.
سید حسن سجادی نژاد و همچنین اسماعیل عرفانی و دکتر عزیز نبوی از بنیانگذاران حرفه حسابداری در ایران به شمار میروند که با تأسیس مدرسه عالی حسابداری شرکت ملی نفت و موسسه عالی حسابداری توانستند بیش از ۶۰۰۰ دانش آموخته رشته های حسابداری و حسابداری دولتی و حسابرسی پرورش دهند.
درب اتوماتیک و نکات قابل توجه در هنگام خرید آن
خرید هر کالایی یکی از فعالیت هایی است که همواره باعث بر طرف شدن نیاز انسان شده است و انجام آگاهانه آن می تواند نقش به سزایی در بر طرف کردن نیاز های خریداران داشته باشد.
خرید درب اتوماتیک هم مانند هر کالای دیگری نیازمند داشتن اطلاعات و آگاهی کافی در مورد نحوه کارکرد و برطرف شدن نیاز های آتی و آنی خریداران می باشد.
در انتخاب یک درب اتوماتیک که برای رفع نیاز عابران تعبیه شده است چند نکته مهم وجود دارد که عبارتند از:
1-نوع کاربری محل مثل بیمارستانها، هتل ها و مراکز خرید و یا ادارات دولتی
2-میزان تردد و ترافیک های روزمره
3-میزان بودجه تخصیص داده شده برای تهیه درب اتوماتیک مورد نظر
دربهای اتوماتیک که برای عابرین طراحی و تولید می شوند از نظر نوع عملکرد به انواع زیر تقسیم می گردد:
1-دربهای اتوماتیک کشوئی یا Sliding automatic door
2-دربهای اتوماتیک لولائی یا Swing automatic door
3-دربهای اتوماتیک گردان یا automatic revolving door
4-دربهای اتوماتیک بادبزنی یا فولدینگ یا Floding automatic door
توجه به مشخصات و ویژگی های محل مورد نظر و انجام انتخاب مناسب با توجه به اطلاعات در دسترس می تواند کمک به سزایی به انجام انتخاب درست درب اتوماتیک نماید.
درب اتوماتیک در مراکز علمی دانشگاهی
در دنیای تکنولوژیک امروز، حفظ منابع طبیعی و همچنین صرفه جویی و ذخیره انرژی یکی از اصلی ترین و اساسی ترین اهداف هر فردی به شمار می رود.
در چنین شرایطی است که استفاده از کالاهای صنعتی ای( درب اتوماتیک و ...) که در بهینه سازی این منابع به ما کمک می کنند از اهمیت دو چندانی برخوردار می گردد.
به همین دلیل است که استفاده از درب اتوماتیک در اکثر مراکز از جمله مراکز تجاری، تفریحی و غیره مورد استفاده قرار گرفته است.
از جمله دلایل اصلی استفاده از دربهای اتوماتیک در این اماکن می توان به صرفه جویی در مصرف انرژی، افزایش زیبایی محل و جوانب دیگر اشاره نمود.
یکی دیگر از مراکزی که استفاده از درب اتوماتیک در آن مرسوم شده است مراکز علمی، دانشگاه ها و کتابخانه ها می باشند.
استفاده از درب اتوماتیک در مراکز علمی مزایای متعددی را در بر دارد که مهم ترین آنها عبارتند از:
فراهم نمودن امنیت مکان مورد نظر
زیبایی محیط و تسهیل رفت و آمد
صرفه جویی در مصرف انرژی
رعایت بهداشت عمومی و همچنین جلوگیری از ایجاد سر و صدای ناشی از باز و بسته شدن درب های ورودی و خروجی و کنترل تردد
حسابداری دانشگاهی با بیش از پانصد سال سابقه و با نام لوکا پاچیولی (۱۴۹۵ میلادی) آغاز شده است. لوکا پاچیولی تحصیلات خود را در وِنیس و رُم گذراند و در دهه ۱۴۷۰ راهب صومعه ای شد که از فرقه فرانسیس بود. تا سال ۱۴۹۷ معلم خصوصی پروازی ریاضیات بود، که در آن سال دعوت نامه ای از لودُویکو اِسفُرتسا دریافت نمود تا در میلان مشغول به کار شود. او در آنجا با لئوناردو داوینچی کار و زندگی می کرد و به او ریاضیات یاد می داد. در ۱۴۹۹، پاسیولی و لئوناردو مجبور شدند تا از میلان فرار کنند که لوئی دوازدهم از فرانسه شهر را به تصرّف خود در آورده و حامیان آنها را از آنجا بیرون کرد. بعد از آن، پاسیولی و لئوناردو خیلی اوقات با همدیگر سفر می کردند. به محض برگشت به میهن، پاسیولی به علت سالخوردگی در سال ۱۵۱۷ فوت کرد.
پاسیولی چندین کتاب در زمینه ریاضیات منتشر کرد که شامل اثر زیر می باشد:
Summa de arithmetica, geometrica, proportioni et proportionalita Venice ١٤٩٤
تلفیق دانش ریاضی زمان خود، همچنین جالب توجه می باشد که شامل اولین شرح منتشر شده درباره روش نگهداری از حسابها و دفاتر می باشد که تجّار وِنیزی در طول رنسانس ایتالیا بکار می بردند، که به سیستم حسابداری دفترداری مضاعف معروف بود. اگرچه پاسیولی این سیستم را تدوین کرد نه اینکه آنرا اختراع کرده باشد، ولی بهعنوان «پدر علم حسابداری» مورد توجه واقع شد. سیستمی که او منتشر کرد شامل اغلب چرخه های حسابداری بود که ما امروز آنها را می شناسیم. او استفاده از دفاتر روزنامه و دفتر کل را شرح داد، و تذکر داد که یک فرد نباید به رختخواب برود مگر اینکه بدهی با بستانکاری برابر باشد! دفتر کل او حسابهایی برای موجودی (که شامل وجوه دریافتی و موجودی کالا بود)، تعهّد بانکی، سرمایه، درآمد، و مخارج داشت- انواع حساب که در بیلان کار و صورتحساب درآمد یک سازمان بترتیب گزارش می شود. او ثبت نهایی آخر سال را نشان داد و پیشنهاد کرد که یک تراز آزمایشی برای تأیید دفتر کل متعادل بکار گرفته شود. همچنین، رساله او دامنه وسیعی از موضوعات مرتبط را، از اخلاقیات حسابداری و دوره حسابداری ویژه بازارکار گرفته تا حسابداری هزینه، شامل می شود.
از مهمترین تغییرات حسابداری در طول پانصد سال گذشته تغییر ماهیت نظری آن است. حسابداری دانشگاهی در چهارصد سال اول عمر خود عمدتاً رویکردی تکنیکی و فنی داشته است. در اوایل سده بیستم اولین مباحث نظری در حوزه حسابداری مطرح و وجه علمی بودن آن به مذاق بحث گذاشته میشود. در طول دهههای آغازین سده بیستم مباحث نظری و فلسفی جدی در خصوص تعلق حسابداری به یکی از حوزههای معرفت بشری رواج داشته است. این مجادلات در طرح تخصیص حسابداری و دوره حسابداری ویژه بازارکار به یکی از حوزههای علم یا فن یا هنر به اوج خود میرسد.
در اواسط سده بیستم و با احاطه مکتب مثبتگرایی (پازیتیویسم) بر فضای دانشگاهی جهان، نظریههای حسابداری مثبتگرایانه به ظهور میرسد. ضعفهای بنیادین نظریههای مثبتگرایانه در ظرف کمتر از ربع قرن آشکار میشود و حسابداری به تبع سایر محافل علمی وارد دنیای جدید جُستارهای فلسفی و نظری میشود. طرح حسابداری انتقادی یا امثال آن نشانه این تحول نظری در حسابداری است
از موضع یک شخصیت حقوقی، اگر به شرکتی وامی داده باشیم، آن وام را باید در ترازنامه و ذیل داراییها گزارش کنیم.
اما اگر بهدلیل مشکلات مالی وام گیرنده، احتمال وصول مطالبات تنها ۵۰ درصد باشد، طبعا ارزش حقیقی این دارایی نصف ارزشش نسبت به وضعیتی است که در آن بهاحتمال قریب به یقین مطالبات وصول میشد.
اگر فعالیت شخص بانکی باشد و بهدنبال جذب سپرده و آموزش دوره حسابداری ویژه بازارکار باشد، سپردهگذار بحق انتظار دارد که ارزش حقیقی داراییهای شخص گیرنده سپرده، با توجه به احتمال نکول این داراییها، در ترازنامه گزارش شده باشد.
اگر بانک شخص گیرنده سپرده مشحون از داراییهای مسموم است، کسری سرمایه بانک و ریسک سپردهگذاری در صورتی شفاف میبود که ترازنامه این اطلاعات را منعکس میکرد. این اهمیت دارد؛ چراکه بدون شناخت سم، پادزهر آن را نمیتوان فراهم کرد.
در دنیا دو هیات مطرح در تبیین استانداردهای حسابداری وجود دارند. یکی هیات بینالمللی استانداردهای حسابداری (International Accounting Standards Board) مخففا IASB و دیگری هم هیات استانداردهای حسابداری مالی یا( Financial Accounting Standards Board). اعتبار FASB به تاییدی است که سالهای پیش از سوی سازمان بورس آمریکا گرفت. ضوابطی که تحت عنوان GAAP مصوب شده است برای شرکتهای سهامی عام آمریکایی لازمالاجرا است و ملاک شفافسازی مالی در آمریکا هستند.
در سوی دیگر IASB ضوابطی تحتعنوان IFRS تبیین میکند که در عموم کشورهای توسعهیافته، غیر از آمریکا و کانادا، لازم الاجرا بهشمار میروند. یکی از پیچیدهترین و بحثبرانگیزترین سوالاتی که حسابداران در دهه اخیر با آن کلنجار رفتهاند، نحوه ارزشگذاری داراییهای با درآمد ثابت، مانند وام و اوراق قرضه است.
مثالی که در آغاز گفتم نمونه چنین مشکلی است. اگر احتمال نکول این داراییها صفر بود ارزشگذاری شان نیز سرراست بود؛ اما مشکل این است که این احتمال نهتنها صفر نیست که از این ماه تا ماه دیگر ممکن است تغییر جدی هم بکند.
ارزشگذاری در ترازنامه یک مشکل است و تعیین نحوه محاسبه و گزارش سود و زیان یک مشکل دیگر. چند سال پیش FASB و IASB تلاش کردند تا به یک استاندارد یکسان برای پاسخ به این سوالات برسند.
اگرچه اختلافات تداوم یافت اما دیدگاهها نزدیک شد و مشخصا IASB در ماه جولای سال ۲۰۱۴ استاندارد IFRS9 را تصویب کرد. این استاندارد جدید برای تمام کشورهای عضو از اول ژانویه ۲۰۱۸ لازمالاجرا خواهد شد اما بخشی از بندهای آن از امسال لازمالاجرا میشوند. FASB هم آیین نامه CECL را در شرف تصویب دارد. تمام این مطالب ذکر شد تا بر اهمیت چند بند موجود در IFRS9 تاکید کنم. چنان بندهایی میتوانند به ثبات و امنیت در بازار ایران خیلی کمک کنند.
در سند IFRS9 نظام جامع، شفاف و کاملی تبیین شده که به موجب آن اشخاص حقوقی موظف به گزارش ارزش حقیقی داراییهای خود میشوند. این بند بیش از همه متوجه بانک ها، شرکتهای بیمه و دیگر شرکتهای مالی میشود. برای محاسبه ارزش حقیقی داراییهایشان که عمدتا اوراق بهادار هستند، این شرکتها نیاز خواهند داشت تا احتمال نکول مشتریانشان را محاسبه کنند. این احتمال نکول بهوسیله مدلهای اعتبارسنجی محاسبه خواهد شد.
استانداردهای حسابداری ایران در زمینه ارزشگذاری داراییهای مالی برای دنیای امروز مناسب نیستند.
مشخصتر بگویم اگر بانکهای ایران موظف به رعایت استانداردهای IFRS بودند، شفافیت حاصل از آن کمک میکرد کار نظام بانکی ایران به اینجا نکشد. شفافسازی حاصل از این استانداردها سموم موجود در ترازنامهها را آشکار میکند.
این شفافسازی لازمه فراهم کردن پادزهر مناسب است. علاوهبر آن، یک مزیت جانبی پیوستن به IFRS و مشخصا ملزم کردن شرکتها به ارائه گزارش بر اساس IFRS9، رشد صنعت اعتبارسنجی در ایران خواهد بود.
یک نکته کلیدی در مورد IFRS9 باید لحاظ کرد و آن این است که این استاندارد اعتبارسنجی با رتبهبندی را نمیپذیرد؛ چراکه اعتبارسنجی مبتنی بر رتبه بندی توان ارزشگذاری دارایی متناسب با احتمال نکول را ندارد. برای اجرای IFRS9 نیاز به اعتبارسنجی احتمالی است که روش علمیتر و صحیحتر اعتبارسنجی است.
دنیای امروز هم بهدلیل ارجحیت علمی این روش و هم تحت فشار ضوابط IFRS9، به سمت اعتبارسنجی احتمالی میرود. طی این مسیر و پیوستن به این استانداردها، به ثبات بلندمدت اقتصاد و بازار پولی و مالی ایران کمک خواهد کرد. این مهم اما نیازمند توجه نهادهای مربوطه چون سازمان حسابرسی، بانک مرکزی، سازمان بورس و از همه مهمتر، کمیته تدوین استانداردهای حسابداری و دوره حسابداری ویژه بازارکار است.
منبع: دنیای اقتصاد